საექსპორტო გზამკვლევი

ევროკავშირის ბაზარი: პრაქტიკული გზამკვლევი ქართული და უკრაინული კომპანიებისთვის

ევროკავშირთან პრეფერენციული ვაჭრობა აუქმებს ტარიფების უმეტესობას — მაგრამ არ აუქმებს დოკუმენტაციას, პროდუქტის მოთხოვნებს ან მყიდველის შემოწმებას. ეს გზამკვლევი გაჩვენებთ, რა უნდა მოამზადოს ქართულმა ან უკრაინულმა კომპანიამ პირველ გადაზიდვამდე და რა თანმიმდევრობით.

დაწერილია Visionest Institute-ის პროგრამების გამოცდილებაზე დაყრდნობით საქართველოსა და უკრაინაში.

რატომ ევროკავშირი და რას ნიშნავს რეალურად პრეფერენციული წვდომა

საქართველოც და უკრაინაც ევროკავშირთან ვაჭრობენ ღრმა და ყოვლისმომცველი თავისუფალი ვაჭრობის სივრცის (DCFTA) ფარგლებში.

DCFTA ერთდროულად ტარიფებზეც არის და რეგულირებაზეც. ტარიფული ნაწილი მარტივია: სამრეწველო საქონლის უმეტესობისთვის და ბევრი სასოფლო-სამეურნეო პოზიციისთვის კვოტის ფარგლებში გადასახადი ქრება, თუ პროდუქტი აკმაყოფილებს წარმოშობის წესებს და ამის დადასტურება შეგიძლიათ.

თვეები სწორედ რეგულირების ნაწილში იკარგება. ნულოვანი ტარიფი არავის ათავისუფლებს ევროკავშირის პროდუქტის კანონმდებლობისგან. თქვენი საქონელი უნდა აკმაყოფილებდეს იმავე უსაფრთხოების, ჰიგიენის, ეტიკეტირებისა და დოკუმენტაციის მოთხოვნებს, რასაც გერმანიაში ან პოლონეთში წარმოებული პროდუქტი.

პრაქტიკული დასკვნა: ევროკავშირში შესვლა არის შესაბამისობის პროექტი კომერციული ვადით, და არა გაყიდვების მივლინება. კომპანიები, რომლებიც ექვსიდან თორმეტ თვემდე დებენ ამ სამუშაოზე, დროულად ახდენენ გადაზიდვას.

ხუთი ბარიერი, რომელსაც ყველა ექსპორტიორი გადის

თითქმის ყველა შეჩერებული ტვირთი, რაც ჩვენ გვინახავს, ამ ხუთიდან ერთს უკავშირდება.

1. პროდუქტის შესაბამისობა

დაადგინეთ, რომელი ევროკავშირის რეგულაციები ვრცელდება თქვენს კატეგორიაზე. მანქანა-დანადგარები, ელექტრონიკა, სათამაშოები, სამშენებლო პროდუქტები, ინდივიდუალური დაცვის საშუალებები და სამედიცინო მოწყობილობები ცალკე კანონმდებლობას ექვემდებარება და უმეტესობა მოითხოვს CE ნიშანდებას ტექნიკური ფაილით, რისკის შეფასებით, ჰარმონიზებული სტანდარტების ტესტირებითა და შესაბამისობის დეკლარაციით. ზოგ კატეგორიას ესაჭიროება ნოტიფიცირებული ორგანო.

2. წარმოშობის წესები და დადასტურება

პრეფერენციული ტარიფი მოქმედებს მხოლოდ მაშინ, თუ საქონელი აკმაყოფილებს წარმოშობის წესებს. თქვენ უნდა შეძლოთ ამ გამოთვლის აღდგენა მომწოდებლების დეკლარაციებიდან და მასალების ნუსხიდან, და გასცეთ სწორი წარმოშობის დამადასტურებელი დოკუმენტი. მესამე ქვეყნიდან შემოტანილმა კომპონენტმა შეიძლება უხმაუროდ დაკარგოს ეს სტატუსი.

3. სანიტარიული და ფიტოსანიტარიული მოთხოვნები

სურსათი, საკვები, ცხოველური პროდუქტები და მცენარეები უფრო მკაცრ რეჟიმს ექვემდებარება: საწარმოს აღიარება სადაც საჭიროა, ოფიციალური სერტიფიცირება, დანიშნული სასაზღვრო საკონტროლო პუნქტები, ნარჩენების ზღვრები და მიკვლევადობა. ეს ყველაზე ხანგრძლივი პროცესია — დაიწყეთ პირველ რიგში.

4. საბაჟო, დღგ და ინკოტერმსი

ინკოტერმსი შეათანხმეთ ფასის შეთავაზებამდე, რადგან ის განსაზღვრავს ვინ არის იმპორტიორი და ვის ეკისრება საბაჟო და საგადასახადო ვალდებულებები. დაადასტურეთ სასაქონლო კოდები, მოამზადეთ ურთიერთშესაბამისი ინვოისი, შეფუთვის სია და სატრანსპორტო დოკუმენტები.

5. შეფუთვა, ეტიკეტირება და ინფორმაცია

ეტიკეტს უნდა ჰქონდეს სავალდებულო ინფორმაცია დანიშნულების ქვეყნისთვის მისაღებ ენაზე, სწორი ერთეულებით, იმპორტიორის მონაცემებით და საჭირო პიქტოგრამებით, ალერგენებისა და შემადგენლობის დეკლარაციებით. თავად შეფუთვაც რეგულირდება.

ქვეყნების მიხედვით

ხუთი ბარიერი საერთოა. ინსტიტუციები, დოკუმენტები და მხარდაჭერის სქემები — არა.

GE

ექსპორტი საქართველოდან

სამართლებრივი საფუძველი
საქართველო–ევროკავშირის ასოცირების შეთანხმება და მისი DCFTA თავი, ქართული ტექნიკური რეგლამენტების თანდათანობითი დაახლოებით ევროკავშირის კანონმდებლობასთან.
ვისთან იმუშავებთ
შემოსავლების სამსახური — საბაჟო და წარმოშობა, სურსათის ეროვნული სააგენტო — სურსათისა და ფიტოსანიტარიული სერტიფიცირება, აკრედიტაციისა და სტანდარტების ეროვნული ორგანოები.
შესაბამისობა პრაქტიკაში
ბევრი ქართული ლაბორატორია აკრედიტებულია საჭირო ტესტებზე, თუმცა CE კატეგორიებში შესაბამისობის დეკლარაცია და ტექნიკური ფაილი მწარმოებლის პასუხისმგებლობად რჩება, ხოლო ნოტიფიცირებული ორგანო შესაძლოა ევროკავშირში იყოს საჭირო.
რა მხარდაჭერა გამოიყენოთ
სახელმწიფო საექსპორტო და თანადაფინანსების სქემები, პალატებისა და დარგობრივი ასოციაციების პროგრამები, დონორების მიერ დაფინანსებული გამოფენებისა და მენტორობის მხარდაჭერა — მათ შორის ჩვენი.
UA

ექსპორტი უკრაინიდან

სამართლებრივი საფუძველი
უკრაინა–ევროკავშირის ასოცირების შეთანხმება და DCFTA, დამატებითი ავტონომიური სავაჭრო ზომები და ACAA პროცესი შერჩეულ სექტორებში ურთიერთაღიარებისთვის.
ვისთან იმუშავებთ
სახელმწიფო საბაჟო სამსახური, სურსათის უსაფრთხოებისა და მომხმარებელთა დაცვის სამსახური, აკრედიტაციის ეროვნული სააგენტო და სტანდარტების ორგანო.
შესაბამისობა პრაქტიკაში
უკრაინამ ევროკავშირის ტექნიკური რეგლამენტების დიდი ნაწილი აიღო, ამიტომ ადგილობრივად შეფასებული პროდუქტი ხშირად ახლოსაა მზადყოფნასთან — თუმცა სექტორული ურთიერთაღიარებამდე იმპორტიორი ევროკავშირის დოკუმენტაციას მოითხოვს.
ლოგისტიკა ომის პირობებში
შესთავაზეთ სარეზერვო მარშრუტები: ალტერნატიული გადასასვლელები, დუნაისა და შავი ზღვის ვარიანტები, კონსოლიდირებული გადაზიდვა და რეალისტური ვადები.

მზადყოფნის სია

გაიარეთ თანმიმდევრობით. თითოეული ნაბიჯი წინას დახურვას გულისხმობს.

  1. 01

    აირჩიეთ ერთი პროდუქტი და ერთი ბაზარი

    არა კატალოგი და არა „ევროკავშირი“. ერთი SKU, ერთი წევრი ქვეყანა, ერთი მყიდველის პროფილი.

  2. 02

    მოახდინეთ კლასიფიკაცია

    დაადასტურეთ სასაქონლო კოდი და კატეგორიის მარეგულირებელი კანონმდებლობა. ყველაფერი ამაზეა დამოკიდებული.

  3. 03

    გამოთვალეთ წარმოშობა

    მასალების ნუსხა, მომწოდებლების დეკლარაციები, პროდუქტის წესი და წერილობითი დასკვნა, რომელიც აუდიტს გაუძლებს.

  4. 04

    დახურეთ შესაბამისობის ფაილი

    ტესტირება ჰარმონიზებულ სტანდარტებთან, რისკის შეფასება, ტექნიკური დოკუმენტაცია, შესაბამისობის დეკლარაცია, საჭიროებისას ნოტიფიცირებული ორგანო.

  5. 05

    გაასწორეთ ეტიკეტი და შეფუთვა

    დანიშნულების ენაზე ეტიკეტი, იმპორტიორის მონაცემები, სავალდებულო დეკლარაციები და მწარმოებლის პასუხისმგებლობის რეგისტრაცია.

  6. 06

    დაითვალეთ რეალური ღირებულება

    ლოგისტიკა, სერტიფიცირების ამორტიზაცია, შესაბამისობის ხარჯი, გადახდის პირობები და სავალუტო რისკი — შემდეგ შეამოწმეთ მარჟა.

  7. 07

    შეამოწმეთ მყიდველი

    კომპანიის შემოწმება, რეკომენდაციები, შეთანხმებული ინკოტერმსი, წერილობითი ხარისხისა და პრეტენზიების პროცესი და მცირე საცდელი შეკვეთა.

  8. 08

    გააგზავნეთ და გააანალიზეთ

    ჩაინიშნეთ ყველა კითხვა, შეფერხება და დოკუმენტის შესწორება პირველი გადაზიდვიდან და გაითვალისწინეთ მეორეში.

რა აჩერებს ტვირთს საზღვარზე

  • შესაბამისობის დეკლარაცია ხელმოწერილია ტესტის ოქმებისა და ტექნიკური ფაილის გარეშე.
  • წარმოშობა დაშვებულია ვარაუდით და უარყოფილია მესამე ქვეყნის კომპონენტის ინვოისით.
  • ეტიკეტი დაბეჭდილია არასწორ ენაზე ან იმპორტიორის მონაცემების გარეშე.
  • სასაქონლო კოდი გადმოწერილია ძველი ინვოისიდან და არ არის შედარებული მოქმედ ტარიფთან.
  • სურსათი ჩამოდის სწორი ოფიციალური სერტიფიკატის გარეშე ან არადანიშნულ სასაზღვრო პუნქტში.
  • ინკოტერმსი შეთანხმებულია ზეპირად და იმპორტის დეკლარაციაზე ფორმალურად არავინაა პასუხისმგებელი.
  • სერტიფიცირება ერთჯერად ქმედებად აღიქმება — სტანდარტები განახლდება, ფაილები ძველდება.

ხშირად დასმული კითხვები

იხდიან თუ არა ქართული და უკრაინული კომპანიები საბაჟო გადასახადს ევროკავშირში ექსპორტისას?

DCFTA-ს ფარგლებში სამრეწველო საქონლის უმეტესობა შედის უბაჟოდ, ბევრი სასოფლო-სამეურნეო პროდუქტი კი კვოტის ფარგლებში, თუ დაცულია წარმოშობის წესები და წარმოდგენილია დამადასტურებელი დოკუმენტი.

ნიშნავს თუ არა უბაჟო წვდომა ნაკლებ მოთხოვნებს?

არა. ტარიფი და პროდუქტის კანონმდებლობა სხვადასხვა საკითხია. საქონელი უნდა აკმაყოფილებდეს ევროკავშირის იმავე მოთხოვნებს.

მჭირდება თუ არა CE ნიშანდება?

მხოლოდ თუ თქვენი პროდუქტი ექვემდებარება ევროკავშირის შესაბამის კანონმდებლობას: მანქანები, ელექტრონიკა, სათამაშოები, სამშენებლო პროდუქტები, ინდივიდუალური დაცვის საშუალებები, სამედიცინო მოწყობილობები და სხვა.

შემიძლია თუ არა ქართული ან უკრაინული ლაბორატორიის გამოყენება?

ხშირად კი — თუ ორგანო აკრედიტებულია შესაბამის სტანდარტზე და კანონმდებლობა მწარმოებლის თვითშეფასებას უშვებს. სადაც ნოტიფიცირებული ორგანოა სავალდებულო, ის ევროკავშირში უნდა იყოს დანიშნული.

რა არის ყველაზე რთული სურსათის ექსპორტიორებისთვის?

სანიტარიული და ფიტოსანიტარიული ნაწილი: საწარმოს აღიარება, ოფიციალური სერტიფიცირება, დანიშნული სასაზღვრო პუნქტები და ნარჩენების ზღვრები.

რამდენი დრო სჭირდება მზადყოფნას?

მარტივი, არარეგულირებული პროდუქტისთვის არსებული მყიდველით — რამდენიმე თვე. CE ან სურსათის პროდუქტისთვის ნულიდან — ექვსიდან თორმეტ თვემდე.

ვინ არის პასუხისმგებელი იმპორტის დეკლარაციაზე?

ის, ვინც ინკოტერმსით იმპორტიორია. შეათანხმეთ წერილობით ფასის შეთავაზებამდე.

არსებობს თუ არა დაფინანსება სერტიფიცირებისა და ბაზარზე შესვლისთვის?

დიახ, ორივე ქვეყანაში მოქმედებს სახელმწიფო და დონორული პროგრამები, მათ შორის ჩვენ მიერ განხორციელებული. მოგვწერეთ და გეტყვით, რომელზე ხართ შესაფერისი.

გეგმავთ პირველ გადაზიდვას ევროკავშირში?

მოგვწერეთ პროდუქტი და სამიზნე ბაზარი და გულახდილად გეტყვით, რა დგას თქვენსა და პირველ შეკვეთას შორის.

დაგვიკავშირდით